عملیات آزادسازی سوسنگرد

0

مقدمه ای از آزادسازی سوسنگرد

تهاجم گسترده ارتش متجاوز عراق به فرماندهی صدام حسین رئیس جمهور دیکتاتور این کشور در سی و یکم شهریور ماه سال ۱۳۵۹ در استان خوزستان ایران در سه محور عمده انجام گرفت.

در محور میانی جهت تصرف شهر اهواز مقاومت سرسختانه نیروهای ایرانی که انسجام کاملی هم نداشتند، باعث گردید تا نیروهای متجاوز عراقی بارها سمت حملات خود را تغییر دهند ولی هیچ گاه نتوانست موفقیتی در این زمینه بدست آورد.

لذا جهت حفظ روحیه نیروهای متجاوز خود به تصرف شهرهای بستان و سوسنگرد بسنده نمود تا بتواند با تغییر نام شهر سوسنگرد به «خفاجیه» زمینه تبلیغاتی محدودی را فراهم آورد.

در ۱۳۵۹/۰۸/۲۵ مدافعان شهر که سه روز در محاصره ی کامل قرار داشتند شجاعانه و مردانه مقاومت کرده و اجازه نداده بودند نیروهای دشمن متجاوز شهر سوسنگرد را به طور کامل اشغال کنند.

قسمتی از حاشیه ی شرقی و جنوبی شهر سوسنگرد در اشغال نیروهای متجاوز بعثی بود و عراقیها با تحمل تلفات سنگین در همان حاشیه ی شهر متوقف شده بودند.
از جمعیت ده هزار نفری سوسنگرد شاید، حدود کمتر از هزار نفر در شهر مانده بودند، آن ها هم اغلب نیروهای ارتش، سپاه و بسیج بودند.

بچه ها ساختمان بانک تجارت را به پناهگاه تبدیل کرده بودند.

هر وقت حضرت آیت الله خامنه ای و دکتر مصطفی چمران به سوسنگرد می آمدند.

مطالب مرتبط

آن ها را به این پناهگاه می بردند.

هواپیماها و هلی کوپترهای ارتش متجاوز عراق شهر سوسنگرد را مرتب بمباران می کردند.

عملیات آزادسازی سوسنگرد
عملیات سوسنگرد

اگرچه نیروهای متجاوز عراقی توانستند در ۲۵ آبان سوسنگرد را محاصره کنند؛ اما این محاصره تنها یک روز طول کشید و در ۲۶ آبان ۱۳۵۹ شهر سوسنگرد توسط نیروهای لشکر۹۲ زرهی ارتش جمهوری اسلامی ایران و دلاور مردان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و بسیجیان همراه شهید دکتر مصطفی چمران آزاد شد و عراقی ها به دلیل ضعف روحیه تا فاصله ۱۵ کیلومتری شهر سوسنگرد عقب نشینی کردند.

این نکته قابل ذکر است که در آن زمان فرماندهی جبهه میانی را حجت الاسلام و المسلمین سید علی خامنه ای (نماینده امام در شورای عالی دفاع) شهید سرلشگر ولی الله فلاحی (جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش) و شهید دکتر مصطفی چمران (وزیر دفاع و فرمانده گروه جنگ های نا منظم) بعهده داشتند.

شرح عملیات

اینگونه است که: ۲۵ آبان مدافعان در شهر سوسنگرد محاصره شدند و نیروهای متجاوز عراق به شهر سوسنگرد نفوذ کردند و کار به جنگ تن با تا نک کشید.

عملیات آزاد سازی شهر سوسنگرد در جلسه ی شورای عالی دفاع تصویب شده و برای اجرا در ۲۶ آبان ماه ۱۳۶۰ ابلاغ شده بود.

با کار شکنی بنی صدر رئیس جمهور ایران عملیات آزاد سازی درشرف لغو شدن بود.

بنی صدر از حرکت تیپ ۲ زرهی دزفول جهت شرکت در عملیات آزاد سازی شهر سوسنگرد جلوگیری کرده بود.

و حذف تیپ۲ زرهی، از ترکیب سازمان رزم، عملیات سایر نیروهای شرکت کننده در عملیات آزاد سازی سوسنگرد، مانند؛ نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، گروه جنگهای نامنظم شهیددکترمصطفی چمران، تیپ۳زرهی لشگر ۹۲ زرهی اهواز، گروه رزمی ۱۴۸ پیاده و گروه رزمی۳۷ زرهی را مختل می نمود.

مرحوم حجت الاسلام آقای اشراقی داماد حضرت امام خمینی رضوان الله تعالی علیه طی تماس تلفنی خبر های جبهه را از حجت الاسلام و المسلمین سید علی خامنه ای نماینده امام در شورای عالی دفاع می پرسد.

ایشان می فرمایند ممکن است عملیات انجام نشود، مگر این که امام دستور دهد.

ایشان خدمت حضرت امام خمینی (ره) مسئله را مطرح نمودند، سپس اوامر حضرت امام خمینی(ره) را تلفنی به حجت الاسلام و المسلمین سید علی خامنه ای نماینده امام در شورای عالی دفاع ابلاغ می فرمایند.

حضرت امام خمینی (ره) دستور دادند تا فردا شهر سوسنگرد باید آزاد شود و تیمسار ولی الله فلاحی هم باید مباشر عملیات باشد.

آیت الله خامنه ای رهبر فرزانه انقلاب می فرمایند: نشستم دو نامه نوشتم یکی ساعت یک و نیم بعد از نصف شب و یکی ساعت دو، ساعت یک و نیم به جناب سرهنگ قاسمی، فرمانده لشگر۹۲ زرهی اهواز، نوشتم که داماد حضرت امام، از قول ایشان، پیغام دادند که فردا باید حصر سوسنگرد شکسته شود و اگر تیپ۲ زرهی نباشد این کار انجام نمی شود.

به تیمسار قاسم علی ظهیر نژاد فرمانده نیروی زمینی هم گفتم و ایشان هم قول داد با بنی صدر صحبت کند که تیپ بیاید و شما هم آماده باشید که تیپ۲ زرهی را به کار بگیرید.

مبادا به خاطر پیغامی که سر شب آمده تیپ۲زرهی را از دور خارج کنید.

یک نامه هم ساعت۲ برای سرتیپ ولی الله فلاحی با همین مضمون نوشتم با این اضافات که امام خمینی(ره) گفتند سرتیپ فلاحی هم باید در جریان عملیات باشند و نظارت کنند.

این ماجرا را هم نوشتم که می خواستند تیپ۲ زرهی را از ما بگیرند و گفتم که تیپ۲ زرهی باید باشد و شما مسئول هستید که این را بگیرید و کار کنید.

هر دو نا مه را به دکتر مصطفی چمران دادم و گفتم شما هم بنویس که نظر هر دویمان باشد.

عملیات آزادسازی سوسنگرد
عملیات سوسنگرد

سرکار سرهنگ قاسمی
فرمانده لشکر ۹۲ زرهی اهواز
باسلام
شنیدم تیمسار ظهیر نژاد به شما تلفن کردند که تیپ ۲ وارد عمل نشود، مگر بنابه امر. منظورشان امر رئیس جمهور است؟
من به این عدول از تصمیم اصل را قابل توجیه نمی دانم. این به معنای تعطیلی یا به ناکامی کشاندن عملیات فرداست.
استعداد دشمن چنان است که آن دو گروهان پیاده، کار درستی در برابر آنها ندارند. اگر تیپ وارد عمل نشوند، در حقیقت تک انجام نگرفته. صبح اگر برای تصمیم نهایی بخواهیم منتظر آمدن تیمسار ظهیر نژاد بمانیم، وقت خواهد گذشت.
جوانان ما در سوسنگرد، حداکثر تا صبح مقاومت خواهند کرد و صبح زود اگر ما قدری بار دشمن را سبک نکنیم، همه نابود خواهند شد، شهر کاملا سقوط خواهد کرد.
خلاصه اینکه به نظر و تشخیص ما، کار باید به همان روال که صحبت شده پیش برود، تیپ آماده باشد که صبح وارد عمل شود، در غیر این صورت، مسئولیت سقوط سوسنگرد با هر کسی است که از تصمیم عدول کند.

سیدعلی خامنه ای

مشخصات عملیات آزادسازی سوسنگرد

منطقه عملیات: منطقه عمومی سوسنگرد غرب پادگان حمید و شمال رودخانه کرخه
هدف عملیات: آزاد سازی شهر سوسنگرد و تأمین محور اهواز – حمیدیه – سوسنگرد
آغاز عملیات: ساعت ۳۰: ۰۶ – ۲۶ آبان ماه ۱۳۵۹
پایان عملیات: ۲۷ آبان ماه ۱۳۵۹
مدت عملیات: ۱ روز
وسعت منطقه آزاد شده: ۵۰ کیلومتر مربع

شروع عملیات

در ساعت ۶:۳۰ یگان هایی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران متشکل از تیپ ۲ زرهی وتیپ ۳ زرهی لشگر ۹۲ زرهی خوزستان، گروه رزمی ۱۴۸ پیاده و گروه رزمی ۳۷ زرهی برای انهدام نیروهای دشمن که در اطراف سوسنگرد مستقر بودند به منظور شکستن محاصره ی آنها دست به حمله زدند.

تیپ ۳ لشکر ۹۲ زرهی خوزستان در یک اقدام به موقع آبادی سبحانیه در شمال رودخانه کرخه را آزاد کرد و تحت کنترل خود گرفت.

و تیپ ۲ لشکر۹۲ زرهی خوزستان و گروه جنگهای نامنظم شهید دکتر مصطفی چمران در شمال و جنوب جاده ی حمیدیه – سوسنگرد به پیشروی خود ادامه دادند.

نیروهای عراقی که نتوانسته بودند شهر سوسنگرد را اشغال و مدافعان شهر را از پای درآورند با پیش روی نیروهای جمهوری اسلامی ایران در محور حمیدیه – سوسنگرد از دوسو مورد تهدید قرار گرفتند.

در ساعات اولیه عملیات، دشمن متجاوز تلاش کرد هر چه زودتر سوسنگرد را اشغال کند و تهدید از سمت غربی را از بین ببرد و به نیروهایی که از سمت غرب پیشروی کرده و تا کرانه ی غربی رودخانه مالکیه رسیده بودند بپیوندند.

ولی در ساعت ۱۲:۰۰ تلاش نیروهای ارتش متجاوز عراق درهم شکسته شد و کم کم آثار شکست و عقب نشینی در عراقی ها نمایان گردید.

رزمندگان دلاور ایرانی تانک های عراقی را یکی بعد از دیگری شکار می کردند.

برخاستن شعله های آتش و دود از تانکهای عراقی از یک سو سبب تقویت روحیه ی رزمندگان ایرانی می شد و درسوی دیگر در میان نیروهای عراقی ایجاد ترس و هراس می نمود و روحیه ی آنان را متزلزل می کرد.

در بعد از ظهر روز ۲۶ آبان ماه ۱۳۵۹، عقب نشینی نیروهای عراقی در شرق شهر سوسنگرد به طرف جنوب آغاز شد.

نیروهای وحشت زده عراقی تلاش می کردند هر چه سریع تر خود را از مهلکه نجات دهند و به جنوب کرخه کور عقب بنشینند و با رزمندگان اسلام قطع تماس کنند.

سرانجام در واپسین ساعات روز تمام نیروهای متجاوز عراقی صحنه ی نبرد را ترک و به سمت جنوب فرار کردند و تیپ ۲ زرهی لشکر ۹۲ زرهی خوزستان همراه دیگر رزمندگان، دلاور مردان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و بسیجیان همراه شهید دکتر مصطفی چمران به سوسنگرد رسیدند.

 در شمالغرب سوسنگرد هم نیروهای متجاوز عراقی به مواضع دفاعی خود در تپه های الله اکبر و دهلاویه عقب نشینی کردند و شهر سوسنگرد به کنترل کامل نیروهای جمهوری اسلامی ایران در آمد.

مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ نیز آزادسازی سوسنگرد را اینگونه روایت می کند: سوسنگرد در آستانه سقوط قرار داشت و گروهی از رزمندگان در حالی در محاصره قرار داشتند، با مقاومت خود مانع از سقوط شهرسوسنگرد شده بودند.

در این وضعیت نیروهای لشکر ۹۲ زرهی اهواز ارتش جمهوری اسلامی ایران، ستاد جنگ های نامنظم دکتر مصطفی چمران و نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران در عملیاتی محاصره شهر سوسنگرد را شکسته، و اشغال گران عراقی را از شهر سوسنگرد بیرون راندند.

خاطره سرهنگ قاسمی فرمانده لشگر ۹۲ زرهی اهواز در مورد آزادسازی سوسنگرد

جناب سرهنگ قاسمی، فرمانده لشگر ۹۲ زرهی اهواز در خاطرات خود در مورد شکستن محاصره شهرسوسنگرد و آزاد سازی شهر سوسنگرد می نویسد: حضرت آیت الله العظمی خامنه ای نامه ای را همان نیمه شب نوشته و ارسال کرده بودند که پایین آن دست خطی از شهید مصطفی چمران نیز بود.

من خوشحال شدم و گفتم.

«آقای خامنه ای، از این لحظه دیگر من را در دفتر پیدا نمی کنید.

می روم منطقه، اگر با بنده امری داشتید می توانید توی بی سیم ستاد لشگر با من صحبت کنید.»

دستور عملیاتی را در دو برگ دست نویس نوشتم: تیپ ۲و۳ دفاع کنند، گردان سوار زرهی حرکت کند.

توپخانه لشگر پشتیبانی آتش کند و… فرمانده هان و همه نیروها را به خط کردم و دستور عملیاتی را برایشان خواندم.

ساعت ۴ بامداد به منطقه حمیدیه که همان محل تجمع و موضع حمله بود رسیدیم.

هنوز با نیروهای متجاوز عراقی ۳۰ کیلو متر فاصله داشتیم. به همه نیروها گفته بودم باید در حال حرکت تیراندازی کنند.

ساعت ۳۰ :۰۴ صبح با توکل بر خداوند کریم حمله را آغاز کردیم، همزمان تیر اندازی می کردیم و دو لشگر از نیروهای متجاوز ارتش عراق که جلوی ما بودند را تار و مار کردیم، نزدیک اذان ظهر شهرسوسنگرد آزاد شد.

باید این مسئله را بگویم که حضرت آیت الله العظمی خامنه ای درآ‍زاد سازی شهرسوسنگرد نقش مهمی داشتند.

پیگیری حضرت آقا بود که تیپ ۲ زرهی برای شرکت در عملیات آزاد سازی شهرسوسنگرد به ما پیوست.

رزمندگان متدین و ولایت مدار و عاشق شهادت تیپ۲ زرهی و تانک هایشان نقطه قوت و سلاح برنده ما در مقابل ارتش متجاوز عراق بودند.

عملیات آزاد سازی شهر سوسنگرد قدرت و توان رزمندگان ایران اسلامی را به دشمن بعثی عراق نشان داد و عراقی ها فهمیدند به این راحتی ها نمی توانند خاک مقدس ایران اسلامی را تصرف کنند.

شایان ذکر است،خلبانان تیز پرواز هوانیروز ارتش جمهوری اسلامی ایران،در این عملیات با بکار گیری ۱۴ فروند بالگرد و۶۰ ساعت پرواز توانستند ۲۸ نفر مجروح را تخلیه و۹۶ نفر را ترابری و۶ تن بار و مهمات را جابجا نمایند.

عملیات آزاد سازی سوسنگرد
عملیات سوسنگرد

نتیجه عملیات

۱- محاصره شهر سوسنگرد شکسته شد.
۲- جاده حمیدیه – سوسنگرد آزاد و ارتش متجاوز عراق پانزده کیلومتر از شهر سوسنگرد عقب نشینی کرد.
۳- با این عملیات عقب نشینی دشمن از خاک جمهوری اسلامی ایران آغاز شد.
۴- نیروهای دشمن روحیه ی هجومی خود را از دست دادند و به روحیه ی تدافعی گرایش پیدا کردند.
۵- کشته و مجروح شدن ۷۵۰ نفر از نیروهای متجاوز عراقی، سرنگونی یک فروند هواپیما و یک بالگرد و انهدام ۴۰ دستگاه تانک و نفر بر چندین قبضه توپ و مقادیر زیادی تجهیزات نیروهای متجاوز عراقی از ضایعات این عملیات می باشد.
۶- تعدادی تانک و نفر بر و مقادیر زیادی از تجهیزات و وسایل مخابراتی نیروهای عراقی نیز به غنیمت رزمندگان اسلام در آمد.

راوی: سرهنگ محمد مطواعی

مطالب مشابه